MVRDV maakt van bibliotheek Essen een woonkamer voor de stad

MVRDV heeft het Boeckerhaus in het centrum van het Duitse Essen omgebouwd tot de nieuwe centrale bibliotheek van de stad. Het Rotterdamse bureau ontwierp het interieur van 11.000 m² als een derde plek: een openbare woonkamer tussen thuis en werk in. De Zentralbibliothek Essen ging op 24 oktober open.

Het gebouw aan de Kennedyplatz was ooit een warenhuis en daarna lange tijd boekhandel Mayersche, die er in 2017 vertrok. De bibliotheek zat eerder naast het station en verhuist nu naar het hart van de binnenstad. Opdrachtgever is de Stadt Essen.

MVRDV werkte samen met includi, een Nederlands bureau dat gespecialiseerd is in bibliotheken als derde plek, en met Meyer Architekten en 2zu8 Architekten. Bij MVRDV staat het project onder leiding van de partners Jacob van Rijs en Fokke Moerel.

Foto: Jannes Linders, beeld MVRDV

MVRDV gebruikt boekenkasten als bouwstenen

In plaats van rijen schappen zet MVRDV de boekenkasten in als bouwstenen van de plattegrond. Ze vormen per verdieping clusters, door de ontwerpers mediadorpen genoemd, elk met een eigen identiteit. Rode boekenkasten markeren die clusters.

Op de eerste verdieping ligt een zachte speelplek voor kinderen, omringd door ronde boekenkasten. De tweede verdieping heeft een kruisvormige gamezone voor tieners, de derde losse kamers voor hobby's. Verder zijn er muziekoefenruimtes, een makerspace met 3D-printers, VR en robotica, stille studieplekken en flexibele ruimtes voor workshops.

Bij de entree op de begane grond zit een café. Op de bovenste verdieping ligt Stadt Raum, een evenementenruimte met uitzicht over de stad.

Foto: Daria Scagliola, beeld MVRDV

De kleuren volgen het gebruik. De onderste verdiepingen, waar het het drukst is, hebben uitgesproken tinten. Hoger in het gebouw worden de kleuren rustiger, passend bij lezen en stil werk. Blauwe oriëntatiepunten bij elke trap en een eigen bewegwijzering van MVRDV leiden bezoekers via het atrium naar boven.

Een gevel om in te zitten

Langs de buitenrand van elke verdieping loopt een doorlopend lint van warm, naturel hout. Daarin zitten zitplekken, werkplekken, hangplekken, speelhoeken, uitkijkpunten en plantenbakken, op verschillende hoogtes. Wat er binnen gebeurt, is zo vanaf de straat te zien.

Volgens Fokke Moerel, partner bij MVRDV, wordt de bibliotheek een open en uitnodigende woonkamer voor alle inwoners van Essen. Aat Vos, creative director van includi, legt de nadruk bij de gebruikers:

Voor ons stond de menselijke en sociale kant van het ontwerp centraal. Uiteindelijk zijn het de bezoekers die de plek tot leven brengen.

Foto: Daria Scagliola, beeld MVRDV

Van warenhuis naar derde plek

Het idee van de bibliotheek als derde plek gaat terug op de Amerikaanse socioloog Ray Oldenburg, die zo de sociale plekken tussen thuis en werk of school noemde. In Essen krijgt een leeg winkelpand die rol, met het meubilair als drager van de indeling.

Voor interieurarchitecten en ontwerpers van publieke ruimtes is het project een voorbeeld van hoe kasten, kleur en een actieve gevel samen een groot gebouw leesbaar maken. De Zentralbibliothek Essen staat aan de Markt 5/6 in het centrum van Essen en is sinds 24 oktober open voor publiek.